فقر و انكسار و تذلّل و نيستى . و حالت نفسانيّت از براى انسان ، حالت وسط است در عجز و افتقار و احتياج ؛ زيرا كه در مرتبهء روحانيّت انسان را احتياجى نبود و روح مجرّد صرف بود كه در ذات و فعل محتاج به مادّه و آلت نبود ، و نفس جوهر مجرّدى است كه بحسب ذات احتياج به آلت و مادّه ندارد و بحسب فعل محتاج بدن است و بدون آليّت « 5 » بدن ، فعل از نفس صادر نمىشود . و حالت بدن و جسد از براى انسان ، حالت كمال است در احتياج و افتقار و عجز ؛ زيرا كه بدن در ذات و فعل ، هر دو محتاج است ؛ يعنى ذات بدن و جسد انسان ، خود مادّه‌اى است كه محلّ استعداد و نقايص است و هيچ نحو از كمال و فعليّت انسانى را ندارد و به شوق و تحريك نفس او را ، تحصيل مىنمايد كمالات انسانيّه را از براى روح انسانى . پس مشخّص گرديد كه حالت ركوع در عبادت كه متوسّط است ميان حالت قيام و حالت سجود و نظير مرتبهء نفس است ميان مرتبهء روح و مرتبهء بدن ، حالت متوسّطه است در اظهار عجز و فقر و احتياج و انكسار به حقّ تعالى ، و هيئت ثانيه است كه دلالت مىكند بر تواضع و خضوع و خشوع و تذلّل در حضور حقّ تعالى كه از لوازم عبوديّت است ؛ زيرا كه حالت قيام ، حالت ايستادن عبد است در حضور مولى از براى امتثال خدمت كه اوّل مقام عبوديّت است و چندان مذلّت و عجز در قيام نيست . و حالت ركوع ، حالت پست كردن اعالى و اعضاء شريفهء رئيسهء بدن است و كشيدن گردن است از براى ضرب و لطم « 6 » مولى مر عبد را ، و دليل است بر ذلّت و عجز و حقارت و تسليم عبد در پيش مولى ، و عزّت و قدرت و عظمت و حكومت مولى نسبت به عبد ؛ لهذا ذكر

--> ( 5 ) - وسيله و آلت قرار گرفتن ( 6 ) - سيلى